Þegar tónskáldið semur tónverk - þarf hann að vera nokkuð viss um að stjórnandinn geti leiðbeint hljóðfæraleikurum á réttan hátt - þ.e. að verkið verði spilað eins og tónskáldið vill / vildi hafa það. Til þess að lýsa ,,andanum" í tónverkum - eru notuð hugtök, yfirleitt á ítölsku sem ná yfir þá tilfinningu sem túlka á.
Fyrst mun ég fjalla lauslega um þau hugtök sem ég hef vísað hingað til nánari útskýringa.
Á eftir því koma nokkur af ítölsku orðunum, svona rétt til gamans.
Hugtök
sem ég hef vísað í á síðum
Tónlistarvefs Baldurs |
||
| Áttund - Bil milli tveggja tóna, í þessu tilfelli milli grunntóns og áttundar (sami tónn hærra eða lægra á tónsviðinu). Prófaðu að spila C niðri og C uppi á vefpíanóinu til að heyra hvernig tónbilið hljómar
|
Sexund - Bil milli tveggja tóna, í þessu tilfelli milli grunntóns og sjötta tóns frá grunntóni (grunntónn talinn með). Prófaðu að spila C og A á vefpíanóinu til að heyra hvernig tónbilið hljómar
|
Tónhæð - Við höfum örugglega öll tekið eftir dæmigerðum söng hjá karlmanni og dæmigerðum söng hjá kvennmanni. Yfirleitt eru karlmenn með dýpri rödd en konur. Konur hafa bjarta (háa) rödd. Tónhæð segir okkur hvort að tónarnir séu háir eða lágir. (Bassi eða sópran).
|
Nokkur
algeng hugtök í tónverkum |
||
| A Cappella: Kirkjustíll - Söngur án undirspils Accellerando (accel.) : Hraðar smám saman á sér Adagio: Hægt Adagietto: Fremur hægt Adagissimo: Mjög hægt Allargando: Verður hægara með breiðari tón Allegro: Líflegt, hratt Allegretto: Fremur líflegt Andante: Á hóflegum hraða Anima Soul: Með djúpri tilfinningu Apassionato: Með tilfinningu Assai: Mjög A tempo: Á réttum hraða (t.d. eftir að hægt hefur á verkinu) Bewegt: Þýskt; með hreyfingu Breit: Þýskt; breitt Brio: Þróttmikið Calando: Minnkun í tón og hraða Cantabile (cantando) : Söngstíll Capo: Byrjunin ( Da Capo - Frá byrjun) Come prima: Líkt og fyrst Come sopra: Líkt og að ofan Con: Með Crescendo (cresc.) : Verður smám saman háværara Da: Frá Da Capo (D.C.) : Frá byrjun Decrescendo (decresc.) : Verður smám saman veikara Delicato: Viðkvæmt Diminuendo (dim.) : Verður smám saman mýkra |
Dolente: Sorglega Dolore: Harmur, sorg Doppio: Tvöfalt Doppio movimento: Tvisvar sinnum hraðar Duo: Dúett E, Ed: Og Energico: Með orku Facile: Auðvelt Finale: Síðasta hreyfing verks eins og sónötu Fine: Endir Forte: Hátt Forte piano fp: Hátt fyrst, svo lágt Fortissimo: Mjög hátt Fuga: Fúga Furioso: Reiðilega Glissando: Hröð spilun skala Grandioso: Djarflega Grave: Mjög hægt Largo: Hægt og virðulega Legato: Mjúkt Legatissimo: Eins mjúklega og hægt er Mesto: Sorglega Mezzo forte F: Hóflega hátt Mezzo piano P: Hóflega lágt Misterioso: Dularfullt Moll: Moll Non troppo: Ekki of mikið Opus: Lat. Verk, útgefið tónverk |
Ottava (Ott.) : Áttund Ottava bassa: Áttund neðar Pausa: Hvíld Piano p: Mjúkt Pianissimo: Mjög mjúklega Presto: Mjög hratt Ritardando (rit.) : Verður smám saman hægara Scherzoso: Gáskafullt Senza: Án Staccato (stacc.) : Slitið sundur (átt við að nóturnar renni ekki saman) Staccatissimo: Mjög slitið sundur Tempo: Hraðinn Tutti: Allir Un,: Einn |